advert 1
advert 2
advert 3

Menu witryny

Podstawa programowa wg. rozporz?dzenia PDF Drukuj Email
Poradnik m?odego rodzica

ROZPORZ?DZENIE

MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ1)

z dnia 23 grudnia 2008 r.

w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kszta?cenia oglnego w poszczeglnych typach szk?

(Dz. U. z dnia 15 stycznia 2009 r.)


PODSTAWA PROGRAMOWA WYCHOWANIA PRZEDSZKOLNEGO DLA PRZEDSZKOLI, ODDZIA?W PRZEDSZKOLNYCH W SZKO?ACH PODSTAWOWYCH ORAZ INNYCH FORM WYCHOWANIA PRZEDSZKOLNEGO

Podstawa programowa wychowania przedszkolnego opisuje proces wspomagania rozwoju i edukacji dzieci obj?tych wychowaniem przedszkolnym. Przedszkola, oddzia?y przedszkolne w szko?ach podstawowych oraz inne formy wychowania przedszkolnego w rwnej mierze pe?ni? funkcje opieku?cze, wychowawcze i kszta?c?ce. Zapewniaj? dzieciom mo?liwo?? wsplnej zabawy i nauki w warunkach bezpiecznych, przyjaznych i dostosowanych do ich potrzeb rozwojowych.

Celem wychowania przedszkolnego jest:

1)wspomaganie dzieci w rozwijaniu uzdolnie? oraz kszta?towanie czynno?ci intelektualnych potrzebnych im w codziennych sytuacjach i w dalszej edukacji;

2)budowanie systemu warto?ci, w tym wychowywanie dzieci tak, ?eby lepiej orientowa?y si? w tym, co jest dobre, a co z?e;

3)kszta?towanie u dzieci odporno?ci emocjonalnej koniecznej do racjonalnego radzenia sobie w nowych i trudnych sytuacjach, w tym tak?e do ?agodnego znoszenia stresw i pora?ek;

4)rozwijanie umiej?tno?ci spo?ecznych dzieci, ktre s? niezb?dne w poprawnych relacjach z dzie?mi i doros?ymi;

5)stwarzanie warunkw sprzyjaj?cych wsplnej i zgodnej zabawie oraz nauce dzieci o zr?nicowanych mo?liwo?ciach fizycznych i intelektualnych;

6)troska o zdrowie dzieci i ich sprawno?? fizyczn?; zach?canie do uczestnictwa w zabawach i grach sportowych;

7)budowanie dzieci?cej wiedzy o ?wiecie spo?ecznym, przyrodniczym i technicznym oraz rozwijanie umiej?tno?ci prezentowania swoich przemy?le? w sposb zrozumia?y dla innych;

8)wprowadzenie dzieci w ?wiat warto?ci estetycznych i rozwijanie umiej?tno?ci wypowiadania si? poprzez muzyk?, ma?e formy teatralne oraz sztuki plastyczne;

9)kszta?towanie u dzieci poczucia przynale?no?ci spo?ecznej (do rodziny, grupy rwie?niczej i wsplnoty narodowej) oraz postawy patriotycznej;

10)zapewnienie dzieciom lepszych szans edukacyjnych poprzez wspieranie ich ciekawo?ci, aktywno?ci i samodzielno?ci, a tak?e kszta?towanie tych wiadomo?ci i umiej?tno?ci, ktre s? wa?ne w edukacji szkolnej.

Cele te s? realizowane we wszystkich obszarach dzia?alno?ci edukacyjnej przedszkola. W ka?dym z obszarw podane s? umiej?tno?ci i wiadomo?ci, ktrymi powinny wykazywa? si? dzieci pod koniec wychowania przedszkolnego.

Aby osi?gn?? cele wychowania przedszkolnego, nale?y wspomaga? rozwj, wychowywa? i kszta?ci? dzieci w nast?puj?cych obszarach:

1.Kszta?towanie umiej?tno?ci spo?ecznych dzieci: porozumiewanie si? z doros?ymi i dzie?mi, zgodne funkcjonowanie w zabawie i w sytuacjach zadaniowych.

Dziecko ko?cz?ce przedszkole i rozpoczynaj?ce nauk? w szkole podstawowej:

1)obdarza uwag? dzieci i doros?ych, aby rozumie? to, co mwi? i czego oczekuj?; grzecznie zwraca si? do innych w domu, w przedszkolu, na ulicy;

2)przestrzega regu? obowi?zuj?cych w spo?eczno?ci dzieci?cej (stara si? wsp?dzia?a? w zabawach i w sytuacjach zadaniowych) oraz w ?wiecie doros?ych;

3)w miar? samodzielnie radzi sobie w sytuacjach ?yciowych i prbuje przewidywa? skutki swoich zachowa?;

4)wie, ?e nie nale?y chwali? si? bogactwem i nie nale?y dokucza? dzieciom, ktre wychowuj? si? w trudniejszych warunkach, a tak?e, ?e nie nale?y wyszydza? i szykanowa? innych;

5)umie si? przedstawi?: podaje swoje imi?, nazwisko i adres zamieszkania; wie, komu mo?na podawa? takie informacje.

2.Kszta?towanie czynno?ci samoobs?ugowych, nawykw higienicznych i kulturalnych. Wdra?anie dzieci do utrzymywaniu ?adu i porz?dku.

Dziecko ko?cz?ce przedszkole i rozpoczynaj?ce nauk? w szkole podstawowej:

1)umie poprawnie umy? si? i wytrze? oraz umy? z?by;

2)w?a?ciwie zachowuje si? przy stole podczas posi?kw, nakrywa do sto?u i sprz?ta po sobie;

3)samodzielnie korzysta z toalety;

4)samodzielnie ubiera si? i rozbiera, dba o osobiste rzeczy i nie nara?a ich na zgubienie lub kradzie?;

5)utrzymuje porz?dek w swoim otoczeniu.

3.Wspomaganie rozwoju mowy dzieci.

Dziecko ko?cz?ce przedszkole i rozpoczynaj?ce nauk? w szkole podstawowej:

1)zwraca si? bezpo?rednio do rozmwcy, stara si? mwi? poprawnie pod wzgl?dem artykulacyjnym, gramatycznym, fleksyjnym i sk?adniowym;

2)mwi p?ynnie, niezbyt g?o?no, dostosowuj?c ton g?osu do sytuacji;

3)uwa?nie s?ucha, pyta o niezrozumia?e fakty i formu?uje d?u?sze wypowiedzi o wa?nych sprawach;

4)w zrozumia?y sposb mwi o swoich potrzebach i decyzjach.

4.Wspieranie dzieci w rozwijaniu czynno?ci intelektualnych, ktre stosuj? w poznawaniu i rozumieniu siebie i swojego otoczenia.

Dziecko ko?cz?ce przedszkole i rozpoczynaj?ce nauk? w szkole podstawowej:

1)przewiduje, w miar? swoich mo?liwo?ci, jakie b?d? skutki czynno?ci manipulacyjnych na przedmiotach (wnioskowanie o wprowadzanych i obserwowanych zmianach);

2)grupuje obiekty w sensowny sposb (klasyfikuje) i formu?uje uoglnienia typu: to do tego pasuje, te obiekty s? podobne, a te s? inne;

3)stara si? ??czy? przyczyn? ze skutkiem i prbuje przewidywa?, co si? mo?e zdarzy?.

5.Wychowanie zdrowotne i kszta?towanie sprawno?ci fizycznej dzieci.

Dziecko ko?cz?ce przedszkole i rozpoczynaj?ce nauk? w szkole podstawowej:

1)dba o swoje zdrowie; zaczyna orientowa? si? w zasadach zdrowego ?ywienia;

2)dostrzega zwi?zek pomi?dzy chorob? a leczeniem, poddaje si? leczeniu, np. wie, ?e przyjmowanie lekarstw i zastrzyki s? konieczne;

3)jest sprawne fizycznie lub jest sprawne w miar? swoich mo?liwo?ci, je?eli jest dzieckiem mniej sprawnym ruchowo;

4)uczestniczy w zaj?ciach ruchowych, w zabawach i grach w ogrodzie przedszkolnym, w parku, na boisku, w sali gimnastycznej.

6.Wdra?anie dzieci do dba?o?ci o bezpiecze?stwo w?asne oraz innych.

Dziecko ko?cz?ce przedszkole i rozpoczynaj?ce nauk? w szkole podstawowej:

1)wie, jak trzeba zachowa? si? w sytuacji zagro?enia i gdzie mo?na otrzyma? pomoc, umie o ni? poprosi?;

2)orientuje si? w bezpiecznym poruszaniu si? po drogach i korzystaniu ze ?rodkw transportu;

3)zna zagro?enia p?yn?ce ze ?wiata ludzi, ro?lin oraz zwierz?t i unika ich;

4)wie, ?e nie mo?e samodzielnie za?ywa? lekarstw i stosowa? ?rodkw chemicznych (np. ?rodkw czysto?ci);

5)prbuje samodzielnie i bezpiecznie organizowa? sobie czas wolny w przedszkolu i w domu; ma rozeznanie, gdzie mo?na si? bezpiecznie bawi?, a gdzie nie.

7.Wychowanie przez sztuk? - dziecko widzem i aktorem.

Dziecko ko?cz?ce przedszkole i rozpoczynaj?ce nauk? w szkole podstawowej:

1)wie, jak nale?y si? zachowa? na uroczysto?ciach, np. na koncercie, festynie, przedstawieniu, w teatrze, w kinie;

2)odgrywa role w zabawach parateatralnych, pos?uguj?c si? mow?, mimik?, gestem i ruchem; umie pos?ugiwa? si? rekwizytami (np. mask?).

8.Wychowanie przez sztuk? - muzyka i ?piew, pl?sy i taniec.

Dziecko ko?cz?ce przedszkole i rozpoczynaj?ce nauk? w szkole podstawowej:

1)?piewa piosenki z dzieci?cego repertuaru oraz ?atwe piosenki ludowe; ch?tnie uczestniczy w zbiorowym ?piewie, w ta?cach i muzykowaniu;

2)dostrzega zmiany dynamiki, tempa i wysoko?ci d?wi?ku utworu muzycznego, wyra?a je, pl?saj?c lub ta?cz?c;

3)tworzy muzyk?, korzystaj?c z instrumentw perkusyjnych (oraz innych przedmiotw), a tak?e improwizuje j? ruchem;

4)w skupieniu s?ucha muzyki, w tym tak?e muzyki powa?nej.

9.Wychowanie przez sztuk? - r?ne formy plastyczne.

Dziecko ko?cz?ce przedszkole i rozpoczynaj?ce nauk? w szkole podstawowej:

1)przejawia, w miar? swoich mo?liwo?ci, zainteresowanie wybranymi zabytkami i dzie?ami sztuki oraz tradycjami i obrz?dami ludowymi ze swojego regionu;

2)umie wypowiada? si? w r?nych technikach plastycznych i przy u?yciu elementarnych ?rodkw wyrazu (takich jak kszta?t i barwa) w postaci prostych kompozycji i form konstrukcyjnych;

3)wykazuje zainteresowanie malarstwem, rze?b? i architektur? (tak?e architektur? zieleni i architektur? wn?trz).

10.Wspomaganie rozwoju umys?owego dzieci poprzez zabawy konstrukcyjne, budzenie zainteresowa? technicznych.

Dziecko ko?cz?ce przedszkole i rozpoczynaj?ce nauk? w szkole podstawowej:

1)wznosi konstrukcje z klockw i tworzy kompozycje z r?norodnych materia?w (np. przyrodniczych), ma poczucie sprawstwa ("potrafi? to zrobi?") i odczuwa rado?? z wykonanej pracy;

2)u?ywa w?a?ciwie prostych narz?dzi podczas majsterkowania;

3)interesuje si? urz?dzeniami technicznymi (np. u?ywanymi w gospodarstwie domowym), prbuje rozumie?, jak one dzia?aj?, i zachowuje ostro?no?? przy korzystaniu z nich.

11.Pomaganie dzieciom w rozumieniu istoty zjawisk atmosferycznych i w unikaniu zagro?e?.

Dziecko ko?cz?ce przedszkole i rozpoczynaj?ce nauk? w szkole podstawowej:

1)rozpoznaje i nazywa zjawiska atmosferyczne charakterystyczne dla poszczeglnych pr roku; podejmuje rozs?dne decyzje i nie nara?a si? na niebezpiecze?stwo wynikaj?ce z pogody, np. nie stoi pod drzewem w czasie burzy, nie zdejmuje czapki w mro?n? pogod?;

2)wie, o czym mwi osoba zapowiadaj?ca pogod? w radiu i w telewizji, np. ?e b?dzie pada? deszcz, ?nieg, wia? wiatr; stosuje si? do podawanych informacji w miar? swoich mo?liwo?ci.

12.Wychowanie dla poszanowania ro?lin i zwierz?t.

Dziecko ko?cz?ce przedszkole i rozpoczynaj?ce nauk? w szkole podstawowej:

1)wymienia ro?liny i zwierz?ta ?yj?ce w r?nych ?rodowiskach przyrodniczych, np. na polu, na ??ce, w lesie;

2)wie, jakie warunki s? potrzebne do rozwoju zwierz?t (przestrze? ?yciowa, bezpiecze?stwo, pokarm) i wzrostu ro?lin (?wiat?o, temperatura, wilgotno??);

3)potrafi wymieni? zmiany zachodz?ce w ?yciu ro?lin i zwierz?t w kolejnych porach roku; wie, w jaki sposb cz?owiek mo?e je chroni? i pomc im, np. przetrwa? zim?.

13.Wspomaganie rozwoju intelektualnego dzieci wraz z edukacj? matematyczn?. Dziecko ko?cz?ce przedszkole i rozpoczynaj?ce nauk? w szkole podstawowej:

1)liczy obiekty i rozr?nia b??dne liczenie od poprawnego;

2)wyznacza wynik dodawania i odejmowania, pomagaj?c sobie liczeniem na palcach lub na innych zbiorach zast?pczych;

3)ustala rwnoliczno?? dwch zbiorw, a tak?e pos?uguje si? liczebnikami porz?dkowymi;

4)rozr?nia stron? lew? i praw?, okre?la kierunki i ustala po?o?enie obiektw w stosunku do w?asnej osoby, a tak?e w odniesieniu do innych obiektw;

5)wie, na czym polega pomiar d?ugo?ci, i zna proste sposoby mierzenia: krokami, stopa za stop?;

6)zna sta?e nast?pstwo dni i nocy, pr roku, dni tygodnia, miesi?cy w roku.

14.Kszta?towanie gotowo?ci do nauki czytania i pisania.

Dziecko ko?cz?ce przedszkole i rozpoczynaj?ce nauk? w szkole podstawowej:

1)potrafi okre?li? kierunki oraz miejsca na kartce papieru, rozumie polecenia typu: narysuj k?ko w lewym grnym rogu kartki, narysuj szlaczek, zaczynaj?c od lewej strony kartki;

2)potrafi uwa?nie patrze? (organizuje pole spostrze?eniowe), aby rozpozna? i zapami?ta? to, co jest przedstawione na obrazkach;

3)dysponuje sprawno?ci? r?k oraz koordynacj? wzrokowo-ruchow? potrzebn? do rysowania, wycinania i nauki pisania;

4)interesuje si? czytaniem i pisaniem; jest gotowe do nauki czytania i pisania;

5)s?ucha np. opowiada?, ba?ni i rozmawia o nich; interesuje si? ksi??kami;

6)uk?ada krtkie zdania, dzieli zdania na wyrazy, dzieli wyrazy na sylaby; wyodr?bnia g?oski w s?owach o prostej budowie fonetycznej;

7)rozumie sens informacji podanych w formie uproszczonych rysunkw oraz cz?sto stosowanych oznacze? i symboli, np. w przedszkolu, na ulicy, na dworcu.

15.Wychowanie rodzinne, obywatelskie i patriotyczne.

Dziecko ko?cz?ce przedszkole i rozpoczynaj?ce nauk? w szkole podstawowej:

1)wymienia imiona i nazwiska osb bliskich, wie, gdzie pracuj?, czym si? zajmuj?;

2)zna nazw? miejscowo?ci, w ktrej mieszka, zna wa?niejsze instytucje i orientuje si? w rolach spo?ecznych pe?nionych przez wa?ne osoby, np. policjanta, stra?aka;

3)wie, jakiej jest narodowo?ci, ?e mieszka w Polsce, a stolic? Polski jest Warszawa;

4)nazywa god?o i flag? pa?stwow?, zna polski hymn i wie, ?e Polska nale?y do Unii Europejskiej;

5)wie, ?e wszyscy ludzie maj? rwne prawa.

Zalecane warunki i sposb realizacji.

W trosce o prawid?owy rozwj psychoruchowy oraz przebieg wychowania i kszta?cenia dzieci w wieku przedszkolnym zaleca si? nast?puj?ce proporcje zagospodarowania czasu przebywania w przedszkolu w rozliczeniu tygodniowym:

1)co najmniej jedn? pi?t? czasu nale?y przeznaczy? na zabaw? (w tym czasie dzieci bawi? si? swobodnie, przy niewielkim udziale nauczyciela);

2)co najmniej jedn? pi?t? czasu (w przypadku m?odszych dzieci - jedn? czwart? czasu), dzieci sp?dzaj? w ogrodzie przedszkolnym, na boisku, w parku itp. (organizowane s? tam gry i zabawy ruchowe, zaj?cia sportowe, obserwacje przyrodnicze, prace gospodarcze, porz?dkowe i ogrodnicze itd.);

3)najwy?ej jedn? pi?t? czasu zajmuj? r?nego typu zaj?cia dydaktyczne, realizowane wed?ug wybranego programu wychowania przedszkolnego;

4)pozosta?y czas - dwie pi?te czasu nauczyciel mo?e dowolnie zagospodarowa? (w tej puli czasu mieszcz? si? jednak czynno?ci opieku?cze, samoobs?ugowe, organizacyjne i inne).

Zadaniem nauczycieli jest prowadzenie obserwacji pedagogicznych maj?cych na celu poznanie mo?liwo?ci i potrzeb rozwojowych dzieci oraz dokumentowanie tych obserwacji. Z pocz?tkiem roku poprzedzaj?cego rozpocz?cie przez dziecko nauki w klasie I szko?y podstawowej nale?y przeprowadzi? analiz? gotowo?ci dziecka do podj?cia nauki w szkole (diagnoza przedszkolna). Celem takiej analizy jest zgromadzenie informacji, ktre mog? pomc:

1)rodzicom w poznaniu stanu gotowo?ci swojego dziecka do podj?cia nauki w szkole podstawowej, aby mogli je w osi?ganiu tej gotowo?ci, odpowiednio do potrzeb, wspomaga?;

2)nauczycielowi przedszkola przy opracowaniu indywidualnego programu wspomagania i korygowania rozwoju dziecka, ktry b?dzie realizowany w roku poprzedzaj?cym rozpocz?cie nauki w szkole podstawowej;

3)pracownikom poradni psychologiczno-pedagogicznej, do ktrej zostanie skierowane dziecko, w razie potrzeby pog??bionej diagnozy zwi?zanej ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.

W wielu obszarach wychowania przedszkolnego wyst?puj? tre?ci edukacji zdrowotnej. Ze wzgl?du na dobro dzieci, nale?y zadba? o kszta?towanie ich ?wiadomo?ci zdrowotnej oraz nawykw dbania o w?asne zdrowie w codziennych sytuacjach w przedszkolu i w domu, wsp?pracuj?c w tym zakresie z rodzicami.

W trosce o jednolite oddzia?ywanie wychowawcze, nauczyciele:

1)systematycznie informuj? rodzicw o zadaniach wychowawczych i kszta?c?cych realizowanych w przedszkolu; zapoznaj? rodzicw z podstaw? programow? wychowania przedszkolnego i w??czaj? ich do kszta?towania u dziecka okre?lonych tam wiadomo?ci i umiej?tno?ci;

2)informuj? rodzicw o sukcesach i k?opotach ich dzieci, a tak?e w??czaj? ich do wspierania osi?gni?? rozwojowych dzieci i ?agodzenia trudno?ci, na jakie natrafiaj?;

3)zach?caj? rodzicw do wsp?decydowania w sprawach przedszkola, np. wsplnie organizuj? wydarzenia, w ktrych bior? udzia? dzieci.

W celu w?a?ciwego przygotowania dzieci do podj?cia nauki w szkole podstawowej, nauczyciele powinni zna? podstaw? programow? kszta?cenia oglnego dla szk? podstawowych w zakresie I etapu edukacyjnego, a zw?aszcza klasy I szko?y podstawowej.

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA?CENIA OGLNEGO DLA SZK? PODSTAWOWYCH

Kszta?cenie oglne w szkole podstawowej tworzy fundament wykszta?cenia - szko?a ?agodnie wprowadza uczniw w ?wiat wiedzy, dbaj?c o ich harmonijny rozwj intelektualny, etyczny, emocjonalny, spo?eczny i fizyczny. Kszta?cenie to dzieli si? na dwa etapy edukacyjne:

1)I etap edukacyjny, obejmuj?cy klasy I-III szko?y podstawowej - edukacja wczesnoszkolna;

2)II etap edukacyjny, obejmuj?cy klasy IV-VI szko?y podstawowej.

Celem kszta?cenia oglnego w szkole podstawowej jest:

1)przyswojenie przez uczniw podstawowego zasobu wiadomo?ci na temat faktw, zasad, teorii i praktyki, dotycz?cych przede wszystkim tematw i zjawisk bliskich do?wiadczeniom uczniw;

2)zdobycie przez uczniw umiej?tno?ci wykorzystywania posiadanych wiadomo?ci podczas wykonywania zada? i rozwi?zywania problemw;

3)kszta?towanie u uczniw postaw warunkuj?cych sprawne i odpowiedzialne funkcjonowanie we wsp?czesnym ?wiecie.

Do najwa?niejszych umiej?tno?ci zdobywanych przez ucznia w trakcie kszta?cenia oglnego w szkole podstawowej nale??:

1)czytanie - rozumiane zarwno jako prosta czynno??, jako umiej?tno?? rozumienia, wykorzystywania i przetwarzania tekstw w zakresie umo?liwiaj?cym zdobywanie wiedzy, rozwj emocjonalny, intelektualny i moralny oraz uczestnictwo w ?yciu spo?ecze?stwa;

2)my?lenie matematyczne - umiej?tno?? korzystania z podstawowych narz?dzi matematyki w ?yciu codziennym oraz prowadzenia elementarnych rozumowa? matematycznych;

3)my?lenie naukowe - umiej?tno?? formu?owania wnioskw opartych na obserwacjach empirycznych dotycz?cych przyrody i spo?ecze?stwa;

4)umiej?tno?? komunikowania si? w j?zyku ojczystym i w j?zyku obcym, zarwno w mowie, jak i w pi?mie;

5)umiej?tno?? pos?ugiwania si? nowoczesnymi technologiami informacyjno-komunikacyjnymi, w tym tak?e dla wyszukiwania i korzystania z informacji;

6)umiej?tno?? uczenia si? jako sposb zaspokajania naturalnej ciekawo?ci ?wiata, odkrywania swoich zainteresowa? i przygotowania do dalszej edukacji;

7)umiej?tno?? pracy zespo?owej.

Jednym z najwa?niejszych zada? szko?y podstawowej jest kszta?cenie umiej?tno?ci pos?ugiwania si? j?zykiem polskim, w tym dba?o?? o wzbogacanie zasobu s?ownictwa uczniw. Wype?nianie tego zadania nale?y do obowi?zkw ka?dego nauczyciela.

Wa?nym zadaniem szko?y podstawowej jest przygotowanie uczniw do ?ycia w spo?ecze?stwie informacyjnym. Nauczyciele powinni stwarza? uczniom warunki do nabywania umiej?tno?ci wyszukiwania, porz?dkowania i wykorzystywania informacji z r?nych ?rde?, z zastosowaniem technologii informacyjno-komunikacyjnych, na zaj?ciach z r?nych przedmiotw.

Realizacj? powy?szych celw powinna wspomaga? dobrze wyposa?ona biblioteka szkolna, dysponuj?ca aktualnymi zbiorami, zarwno w postaci ksi?gozbioru, jak i w postaci zasobw multimedialnych. Nauczyciele wszystkich przedmiotw powinni odwo?ywa? si? do zasobw biblioteki szkolnej i wsp?pracowa? z nauczycielami bibliotekarzami w celu wszechstronnego przygotowania uczniw do samokszta?cenia i ?wiadomego wyszukiwania, selekcjonowania i wykorzystywania informacji.

Poniewa? ?rodki spo?ecznego przekazu odgrywaj? coraz wi?ksz? rol? zarwno w ?yciu spo?ecznym, jak i indywidualnym, ka?dy nauczyciel powinien po?wi?ci? du?o uwagi edukacji medialnej, czyli wychowaniu uczniw do w?a?ciwego odbioru i wykorzystania mediw.

Wa?nym zadaniem szko?y podstawowej jest tak?e edukacja zdrowotna, ktrej celem jest kszta?towanie u uczniw nawyku dba?o?ci o zdrowie w?asne i innych ludzi oraz umiej?tno?ci tworzenia ?rodowiska sprzyjaj?cego zdrowiu.

W procesie kszta?cenia oglnego szko?a podstawowa kszta?tuje u uczniw postawy sprzyjaj?ce ich dalszemu rozwojowi indywidualnemu i spo?ecznemu, takie jak: uczciwo??, wiarygodno??, odpowiedzialno??, wytrwa?o??, poczucie w?asnej warto?ci, szacunek dla innych ludzi, ciekawo?? poznawcza, kreatywno??, przedsi?biorczo??, kultura osobista, gotowo?? do uczestnictwa w kulturze, podejmowania inicjatyw oraz do pracy zespo?owej. W rozwoju spo?ecznym bardzo wa?ne jest kszta?towanie postawy obywatelskiej, postawy poszanowania tradycji i kultury w?asnego narodu, a tak?e postawy poszanowania dla innych kultur i tradycji. Szko?a podejmuje odpowiednie kroki w celu zapobiegania wszelkiej dyskryminacji.

Wiadomo?ci i umiej?tno?ci, ktre ucze? zdobywa w szkole podstawowej opisane s?, zgodnie z ide? europejskich ram kwalifikacji, w j?zyku efektw kszta?cenia1). Cele kszta?cenia sformu?owane s? w j?zyku wymaga? oglnych, a tre?ci nauczania oraz oczekiwane umiej?tno?ci uczniw sformu?owane s? w j?zyku wymaga? szczeg?owych.

Dzia?alno?? edukacyjna szko?y jest okre?lona przez:

1)szkolny zestaw programw nauczania, ktry uwzgl?dniaj?c wymiar wychowawczy, obejmuje ca?? dzia?alno?? szko?y z punktu widzenia dydaktycznego;

2)program wychowawczy szko?y obejmuj?cy wszystkie tre?ci i dzia?ania o charakterze wychowawczym;

3)program profilaktyki dostosowany do potrzeb rozwojowych uczniw oraz potrzeb danego ?rodowiska, obejmuj?cy wszystkie tre?ci i dzia?ania o charakterze profilaktycznym.

Szkolny zestaw programw nauczania, program wychowawczy szko?y oraz program profilaktyki tworz? spjn? ca?o?? i musz? uwzgl?dnia? wszystkie wymagania opisane w podstawie programowej. Ich przygotowanie i realizacja s? zadaniem zarwno ca?ej szko?y, jak i ka?dego nauczyciela.

Obok zada? wychowawczych i profilaktycznych nauczyciele wykonuj? rwnie? dzia?ania opieku?cze odpowiednio do istniej?cych potrzeb.

Szko?a oraz poszczeglni nauczyciele podejmuj? dzia?ania maj?ce na celu zindywidualizowane wspomaganie rozwoju ka?dego ucznia, stosownie do jego potrzeb i mo?liwo?ci. Uczniom z niepe?nosprawno?ciami, w tym uczniom z upo?ledzeniem umys?owym w stopniu lekkim, nauczanie dostosowuje si? ponadto do ich mo?liwo?ci psychofizycznych oraz tempa uczenia si?.

Podstawa programowa kszta?cenia oglnego dla szk? podstawowych dzieli si? na dwa etapy edukacyjne: I etap edukacyjny obejmuj?cy klasy I-III szko?y podstawowej - edukacja wczesnoszkolna realizowana w formie kszta?cenia zintegrowanego oraz II etap edukacyjny, obejmuj?cy klasy IV-VI szko?y podstawowej, podczas ktrego realizowane s? nast?puj?ce przedmioty:

1)j?zyk polski;

2)j?zyk obcy nowo?ytny;

3)muzyka;

4)plastyka;

5)historia i spo?ecze?stwo;

6)przyroda;

7)matematyka;

8)zaj?cia komputerowe;

9)zaj?cia techniczne;

10)wychowanie fizyczne;

11)wychowanie do ?ycia w rodzinie2);

12)etyka;

13)j?zyk mniejszo?ci narodowej lub etnicznej3);

14)j?zyk regionalny - j?zyk kaszubski3).

IETAP EDUKACYJNY: KLASY I-III

EDUKACJA WCZESNOSZKOLNA

Edukacja wczesnoszkolna ma stopniowo i mo?liwie ?agodnie przeprowadzi? dziecko z kszta?cenia zintegrowanego do nauczania przedmiotowego w klasach IV-VI szko?y podstawowej. Edukacja wczesnoszkolna opisana jest poprzez:

1)zestaw celw kszta?cenia i wynikaj?cych z nich oglnych zada? szko?y;

2)wykaz wiadomo?ci i umiej?tno?ci ucznia ko?cz?cego klas? I i ucznia ko?cz?cego klas? III szko?y podstawowej.

Powodem wyodr?bnienia klasy I szko?y podstawowej jest podkre?lenie ci?g?o?ci procesu edukacji rozpocz?tego w przedszkolu i kontynuowanego w szkole podstawowej. Chodzi te? o uwzgl?dnienie mo?liwo?ci rozwojowych ucznia klasy I, a tak?e o w?a?ciwe rozmieszczenie tre?ci nauczania w ramach I etapu edukacyjnego. Edukacja wczesnoszkolna jest procesem roz?o?onym na 3 lata nauki szkolnej. Oznacza to, ?e wiadomo?ci i umiej?tno?ci zdobywane przez ucznia w klasie I b?d? powtarzane, pog??biane i rozszerzane w klasie II i III.

Zakres wiadomo?ci i umiej?tno?ci, jakimi ma dysponowa? ucze? ko?cz?cy klas? III szko?y podstawowej, ustalono tak, by nauczyciel mg? je zrealizowa? z uczniami o przeci?tnych mo?liwo?ciach. Jest to wa?ne za?o?enie, gdy? wiadomo?ci i umiej?tno?ci ukszta?towane w klasach I-III szko?y podstawowej stanowi? baz? i punkt wyj?cia do nauki w klasach IV-VI szko?y podstawowej. W sprzyjaj?cych warunkach edukacyjnych mo?na kszta?cenie zoranizowa? tak, by uczniowie w ci?gu I etapu edukacyjnego nauczyli si? znacznie wi?cej. Z drugiej strony, niektrym uczniom trzeba udzieli? pomocy psychologiczno-pedagogicznej, ?eby mogli sprosta? wymaganiom okre?lonym w podstawie programowej kszta?cenia oglnego dla szk? podstawowych w zakresie I etapu edukacyjnego.

Cele kszta?cenia - wymagania oglne

Celem edukacji wczesnoszkolnej jest wspomaganie dziecka w rozwoju intelektualnym, emocjonalnym, spo?ecznym, etycznym, fizycznym i estetycznym. Wa?ne jest rwnie? takie wychowanie, aby dziecko w miar? swoich mo?liwo?ci by?o przygotowane do ?ycia w zgodzie z samym sob?, lud?mi i przyrod?. Nale?y zadba? o to, aby dziecko odr?nia?o dobro od z?a, by?o ?wiadome przynale?no?ci spo?ecznej (do rodziny, grupy rwie?niczej i wsplnoty narodowej) oraz rozumia?o konieczno?? dbania o przyrod?. Jednocze?nie d??y si? do ukszta?towania systemu wiadomo?ci i umiej?tno?ci potrzebnych dziecku do poznawania i rozumienia ?wiata, radzenia sobie w codziennych sytuacjach oraz do kontynuowania nauki w klasach IV-VI szko?y podstawowej.

Zadaniem szko?y jest:

1)realizowanie programu nauczania skoncentrowanego na dziecku, na jego indywidualnym tempie rozwoju i mo?liwo?ciach uczenia si?;

2)respektowanie trjpodmiotowo?ci oddzia?ywa? wychowawczych i kszta?c?cych: ucze?-szko?a-dom rodzinny;

3)rozwijanie predyspozycji i zdolno?ci poznawczych dziecka;

4)kszta?towanie u dziecka pozytywnego stosunku do nauki oraz rozwijanie ciekawo?ci w poznawaniu otaczaj?cego ?wiata i w d??eniu do prawdy;

5)poszanowanie godno?ci dziecka; zapewnienie dziecku przyjaznych, bezpiecznych i zdrowych warunkw do nauki i zabawy, dzia?ania indywidualnego i zespo?owego, rozwijania samodzielno?ci oraz odpowiedzialno?ci za siebie i najbli?sze otoczenie, ekspresji plastycznej, muzycznej i ruchowej, aktywno?ci badawczej, a tak?e dzia?alno?ci twrczej;

6)wyposa?enie dziecka w umiej?tno?? czytania i pisania, w wiadomo?ci i sprawno?ci matematyczne potrzebne w sytuacjach ?yciowych i szkolnych oraz przy rozwi?zywaniu problemw;

7)dba?o?? o to, aby dziecko mog?o nabywa? wiedz? i umiej?tno?ci potrzebne do rozumienia ?wiata, w tym zagwarantowanie mu dost?pu do r?nych ?rde? informacji i mo?liwo?ci korzystania z nich;

8)sprzyjanie rozwojowi cech osobowo?ci dziecka koniecznych do aktywnego i etycznego uczestnictwa w ?yciu spo?ecznym.

I.Tre?ci nauczania - klasa I szko?y podstawowej

1.Edukacja polonistyczna. Wspomaganie rozwoju umys?owego w zakresie wypowiadania si?. Dba?o?? o kultur? j?zyka. Pocz?tkowa nauka czytania i pisania. Kszta?towanie umiej?tno?ci wypowiadania si? w ma?ych formach teatralnych. Ucze? ko?cz?cy klas? I:

1)w zakresie umiej?tno?ci spo?ecznych warunkuj?cych porozumiewanie si? i kultur? j?zyka:

a)obdarza uwag? dzieci i doros?ych, s?ucha ich wypowiedzi i chce zrozumie?, co przekazuj?; komunikuje w jasny sposb swoje spostrze?enia, potrzeby, odczucia,

b)w kulturalny sposb zwraca si? do rozmwcy, mwi na temat, zadaje pytania i odpowiada na pytania innych osb, dostosowuje ton g?osu do sytuacji, np. nie mwi zbyt g?o?no,

c)uczestniczy w rozmowie na tematy zwi?zane z ?yciem rodzinnym i szkolnym, tak?e inspirowane literatur?;

2)w zakresie umiej?tno?ci czytania i pisania:

a)rozumie sens kodowania oraz dekodowania informacji; odczytuje uproszczone rysunki, piktogramy, znaki informacyjne i napisy,

b)zna wszystkie litery alfabetu, czyta i rozumie proste, krtkie teksty,

c)pisze proste, krtkie zdania: przepisuje, pisze z pami?ci; dba o estetyk? i poprawno?? graficzn? pisma (przestrzega zasad kaligrafii),

d)pos?uguje si? ze zrozumieniem okre?leniami: wyraz, g?oska, litera, sylaba, zdanie,

e)interesuje si? ksi??k? i czytaniem; s?ucha w skupieniu czytanych utworw (np. ba?ni, opowiada?, wierszy), w miar? swoich mo?liwo?ci czyta lektury wskazane przez nauczyciela,

f)korzysta z pakietw edukacyjnych (np. zeszytw ?wicze? i innych pomocy dydaktycznych) pod kierunkiem nauczyciela;

3)w zakresie umiej?tno?ci wypowiadania si? w ma?ych formach teatralnych:

a)uczestniczy w zabawie teatralnej, ilustruje mimik?, gestem, ruchem zachowania bohatera literackiego lub wymy?lonego,

b)rozumie umowne znaczenie rekwizytu i umie pos?u?y? si? nim w odgrywanej scence,

c)odtwarza z pami?ci teksty dla dzieci, np. wiersze, piosenki, fragmenty prozy.

2.J?zyk obcy nowo?ytny. Wspomaganie dzieci w porozumiewaniu si? z osobami, ktre mwi? innym j?zykiem. Ucze? ko?cz?cy klas? I:

1)rozumie proste polecenia i w?a?ciwie na nie reaguje;

2)nazywa obiekty w najbli?szym otoczeniu;

3)recytuje wierszyki i rymowanki, ?piewa piosenki z repertuaru dzieci?cego;

4)rozumie sens opowiedzianych historyjek, gdy s? wspierane obrazkami, gestami, przedmiotami.

3.Edukacja muzyczna. Wychowanie do odbioru i tworzenia muzyki: ?piewanie i muzykowanie, s?uchanie i rozumienie. Ucze? ko?cz?cy klas? I:

1)powtarza prost? melodi?; ?piewa piosenki z repertuaru dzieci?cego, wykonuje ?piewanki i rymowanki;

2)odtwarza proste rytmy g?osem i na instrumentach perkusyjnych; wyra?a nastrj i charakter muzyki pl?saj?c i ta?cz?c (reaguje na zmian? tempa i dynamiki);

3)realizuje proste schematy rytmiczne (tataizacj?, ruchem ca?ego cia?a);

4)wie, ?e muzyk? mo?na zapisa? i odczyta?;

5)?wiadomie i aktywnie s?ucha muzyki, potem wyra?a swe doznania werbalnie i niewerbalnie;

6)kulturalnie zachowuje si? na koncercie oraz w trakcie ?piewania hymnu narodowego.

4.Edukacja plastyczna. Poznawanie architektury, malarstwa i rze?by. Wyra?anie w?asnych my?li i uczu? w r?norodnych formach plastycznych. Przygotowanie do korzystania z medialnych ?rodkw przekazu. Ucze? ko?cz?cy klas? I:

1)wypowiada si? w wybranych technikach plastycznych na p?aszczy?nie i w przestrzeni; pos?uguje si? takimi ?rodkami wyrazu plastycznego, jak: kszta?t, barwa, faktura;

2)ilustruje sceny i sytuacje (realne i fantastyczne) inspirowane wyobra?ni?, ba?ni?, opowiadaniem, muzyk?, korzysta z narz?dzi multimedialnych;

3)wykonuje proste rekwizyty (np. lalk?, pacynk?) i wykorzystuje je w ma?ych formach teatralnych; tworzy przedmioty charakterystyczne dla sztuki ludowej regionu, w ktrym mieszka;

4)rozpoznaje wybrane dziedziny sztuki: architektur? (tak?e architektur? zieleni), malarstwo, rze?b?, grafik?; wypowiada si? na ich temat.

5.Edukacja spo?eczna. Wychowanie do zgodnego wsp?dzia?ania z rwie?nikami i doros?ymi. Ucze? ko?cz?cy klas? I:

1)potrafi odr?ni?, co jest dobre, a co z?e w kontaktach z rwie?nikami i doros?ymi; wie, ?e warto by? odwa?nym, m?drym i pomaga? potrzebuj?cym; wie, ?e nie nale?y k?ama? lub zataja? prawdy;

2)wsp?pracuje z innymi w zabawie, w nauce szkolnej i w sytuacjach ?yciowych; przestrzega regu? obowi?zuj?cych w spo?eczno?ci dzieci?cej oraz w ?wiecie doros?ych, grzecznie zwraca si? do innych w szkole, w domu i na ulicy;

3)wie, co wynika z przynale?no?ci do rodziny, jakie s? relacje mi?dzy najbli?szymi, wywi?zuje si? z powinno?ci wobec nich;

4)ma rozeznanie, ?e pieni?dze otrzymuje si? za prac?; dostosowuje swe oczekiwania do realiw ekonomicznych rodziny;

5)zna zagro?enia ze strony ludzi; wie, do kogo i w jaki sposb nale?y si? zwrci? o pomoc;

6)wie, gdzie mo?na bezpiecznie organizowa? zabawy, a gdzie nie mo?na i dlaczego;

7)potrafi wymieni? status administracyjny swojej miejscowo?ci (wie?, miasto); wie, czym zajmuje si? np. policjant, stra?ak, lekarz, weterynarz; wie, jak mo?na si? do nich zwrci? o pomoc;

8)wie, jakiej jest narodowo?ci, ?e mieszka w Polsce, a Polska znajduje si? w Europie; zna symbole narodowe (flaga, god?o, hymn narodowy), rozpoznaje flag? i hymn Unii Europejskiej.

6.Edukacja przyrodnicza. Wychowanie do rozumienia i poszanowania przyrody o?ywionej i nieo?ywionej. Ucze? ko?cz?cy klas? I:

1)w zakresie rozumienia i poszanowania ?wiata ro?lin i zwierz?t:

a)rozpoznaje ro?liny i zwierz?ta ?yj?ce w takich ?rodowiskach przyrodniczych, jak: park, las, pole uprawne, sad i ogrd (dzia?ka),

b)zna sposoby przystosowania si? zwierz?t do poszczeglnych pr roku: odloty i przyloty ptakw, zapadanie w sen zimowy,

c)wymienia warunki konieczne do rozwoju ro?lin i zwierz?t w gospodarstwie domowym, w szkolnych uprawach i hodowlach itp.; prowadzi proste hodowle i uprawy (w szczeglno?ci w k?ciku przyrody),

d)wie, jaki po?ytek przynosz? zwierz?ta ?rodowisku: niszczenie szkodnikw przez ptaki, zapylanie kwiatw przez owady, spulchnianie gleby przez d?d?ownice,

e)zna zagro?enia dla ?rodowiska przyrodniczego ze strony cz?owieka: wypalanie ??k i ?ciernisk, zatruwanie powietrza i wd, po?ary lasw, wyrzucanie odpadw i spalanie ?mieci itp.; chroni przyrod?: nie ?mieci, szanuje ro?liny, zachowuje cisz? w parku i w lesie, pomaga zwierz?tom przetrwa? zim? i upalne lato,

f)zna zagro?enia ze strony zwierz?t (niebezpieczne i chore zwierz?ta) i ro?lin (np. truj?ce owoce, li?cie, grzyby) i wie, jak zachowa? si? w sytuacji zagro?enia,

g)wie, ?e nale?y oszcz?dza? wod?; wie, jakie znaczenie ma woda w ?yciu cz?owieka, ro?lin i zwierz?t,

h)wie, ?e nale?y segregowa? ?mieci; rozumie sens stosowania opakowa? ekologicznych;

2)w zakresie rozumienia warunkw atmosferycznych:

a)obserwuje pogod? i prowadzi obrazkowy kalendarz pogody,

b)wie, o czym mwi osoba zapowiadaj?ca pogod? w radiu i w telewizji, i stosuje si? do podanych informacji o pogodzie, np. ubiera si? odpowiednio do pogody,

c)nazywa zjawiska atmosferyczne charakterystyczne dla poszczeglnych pr roku, podejmuje rozs?dne decyzje i nie nara?a si? na niebezpiecze?stwo wynikaj?ce z pogody,

d)zna zagro?enia ze strony zjawisk przyrodniczych, takich jak: burza, huragan, powd?, po?ar, i wie, jak zachowa? si? w sytuacji zagro?enia.

7.Edukacja matematyczna. Wspomaganie rozwoju umys?owego oraz kszta?towanie wiadomo?ci i umiej?tno?ci matematycznych dzieci. Ucze? ko?cz?cy klas? I:

1)w zakresie czynno?ci umys?owych wa?nych dla uczenia si? matematyki:

a)ustala rwnoliczno?? mimo obserwowanych zmian w uk?adzie elementw w porwnywanych zbiorach,

b)uk?ada obiekty (np. patyczki) w serie rosn?ce i malej?ce, numeruje je; wybiera obiekt w takiej serii, okre?la nast?pne i poprzednie,

c)klasyfikuje obiekty: tworzy kolekcje np. zwierz?ta, zabawki, rzeczy do ubrania,

d)w sytuacjach trudnych i wymagaj?cych wysi?ku intelektualnego zachowuje si? rozumnie, d??y do wykonania zadania,

e)wyprowadza kierunki od siebie i innych osb; okre?la po?o?enie obiektw wzgl?dem obranego obiektu; orientuje si? na kartce papieru, aby odnajdowa? informacje (np. w lewym grnym rogu) i rysowa? strza?ki we w?a?ciwym kierunku,

f)dostrzega symetri? (np. w rysunku motyla); zauwa?a, ?e jedna figura jest powi?kszeniem lub pomniejszeniem drugiej; kontynuuje regularny wzr (np. szlaczek);

2)w zakresie liczenia i sprawno?ci rachunkowych:

a)sprawnie liczy obiekty (dostrzega regularno?ci dziesi?tkowego systemu liczenia), wymienia kolejne liczebniki od wybranej liczby, tak?e wspak (zakres do 20); zapisuje liczby cyframi (zakres do 10),

b)wyznacza sumy (dodaje) i r?nice (odejmuje), manipuluj?c obiektami lub rachuj?c na zbiorach zast?pczych, np. na palcach; sprawnie dodaje i odejmuje w zakresie do 10, poprawnie zapisuje te dzia?ania,

c)radzi sobie w sytuacjach ?yciowych, ktrych pomy?lne zako?czenie wymaga dodawania lub odejmowania,

d)zapisuje rozwi?zanie zadania z tre?ci? przedstawionego s?ownie w konkretnej sytuacji, stosuj?c zapis cyfrowy i znaki dzia?a?;

3)w zakresie pomiaru:

a)d?ugo?ci: mierzy d?ugo??, pos?uguj?c si? np. linijk?; porwnuje d?ugo?ci obiektw,

b)ci??aru: potrafi wa?y? przedmioty; r?nicuje przedmioty ci??sze, l?ejsze; wie, ?e towar w sklepie jest pakowany wed?ug wagi,

c)p?ynw: odmierza p?yny kubkiem i miark? litrow?,

d)czasu: nazywa dni w tygodniu i miesi?ce w roku; orientuje si?, do czego s?u?y kalendarz, i potrafi z niego korzysta?; rozpoznaje czas na zegarze w takim zakresie, ktry pozwala mu orientowa? si? w ramach czasowych szkolnych zaj?? i domowych obowi?zkw;

4)w zakresie oblicze? pieni??nych:

a)zna b?d?ce w obiegu monety i banknot o warto?ci 10 z?; zna warto?? nabywcz? monet i radzi sobie w sytuacji kupna i sprzeda?y,

b)zna poj?cie d?ugu i konieczno?? sp?acenia go.

8.Zaj?cia komputerowe. Ucze? ko?cz?cy klas? I:

1)pos?uguje si? komputerem w podstawowym zakresie: uruchamia program, korzystaj?c z myszy i klawiatury;

2)wie, jak trzeba korzysta? z komputera, ?eby nie nara?a? w?asnego zdrowia;

3)stosuje si? do ogranicze? dotycz?cych korzystania z komputera.

9.Zaj?cia techniczne. Wychowanie do techniki (poznawanie urz?dze?, obs?ugiwanie i szanowanie ich) i dzia?alno?? konstrukcyjna dzieci. Ucze? ko?cz?cy klas? I:

1)w zakresie wychowania technicznego:

a)wie, jak ludzie wykorzystywali dawniej i dzi? si?y przyrody (wiatr, wod?); majsterkuje (np. latawce, wiatraczki, tratwy),

b)zna oglne zasady dzia?ania urz?dze? domowych (np. latarki, odkurzacza, zegara), pos?uguje si? nimi, nie psuj?c ich,

c)buduje z r?norodnych przedmiotw dost?pnych w otoczeniu, np. sza?as, namiot, wag?, tor przeszkd; w miar? mo?liwo?ci konstruuje urz?dzenia techniczne z gotowych zestaww do monta?u np. d?wigi, samochody, samoloty, statki, domy;

2)w zakresie dba?o?ci o bezpiecze?stwo w?asne i innych:

a)utrzymuje porz?dek wok? siebie (na swoim stoliku, w sali zabaw, szatni i w ogrodzie), sprz?ta po sobie i pomaga innym w utrzymywaniu porz?dku,

b)zna zagro?enia wynikaj?ce z niew?a?ciwego u?ywania narz?dzi i urz?dze? technicznych,

c)wie, jak nale?y bezpiecznie porusza? si? na drogach (w tym na rowerze) i korzysta? ze ?rodkw komunikacji; wie, jak trzeba zachowa? si? w sytuacji wypadku, np. umie powiadomi? doros?ych, zna telefony alarmowe.

10.Wychowanie fizyczne. Kszta?towanie sprawno?ci fizycznej dzieci i edukacja zdrowotna. Ucze? ko?cz?cy klas? I:

1)uczestniczy w zaj?ciach rozwijaj?cych sprawno?? fizyczn?, zgodnie z regu?ami;

2)potrafi:

a)chwyta? pi?k?, rzuca? ni? do celu i na odleg?o??, toczy? j? i koz?owa?,

b)pokonywa? przeszkody naturalne i sztuczne,

c)wykonywa? ?wiczenia rwnowa?ne;

3)dba o to, aby prawid?owo siedzie? w ?awce, przy stole itp.;

4)wie, ?e choroby s? zagro?eniem dla zdrowia i ?e mo?na im zapobiega? poprzez: szczepienia ochronne, w?a?ciwe od?ywianie si?, aktywno?? fizyczn?, przestrzeganie higieny; w?a?ciwie zachowuje si? w sytuacji choroby;

5)wie, ?e nie mo?e samodzielnie za?ywa? lekarstw i stosowa? ?rodkw chemicznych (np. ?rodkw czysto?ci, ?rodkw ochrony ro?lin);

6)wie, ?e dzieci niepe?nosprawne znajduj? si? w trudnej sytuacji i pomaga im.

Podane umiej?tno?ci dotycz? dzieci o prawid?owym rozwoju fizycznym. Umiej?tno?ci dzieci niepe?nosprawnych ustala si? stosownie do ich mo?liwo?ci.

11.Etyka. Przybli?anie dzieciom wa?nych warto?ci etycznych na podstawie ba?ni, bajek i opowiada?, a tak?e obserwacji ?ycia codziennego. Ucze? ko?cz?cy klas? I:

1)przestrzega regu? obowi?zuj?cych w spo?eczno?ci dzieci?cej (wsp?pracuje w zabawach i w sytuacjach zadaniowych) oraz w ?wiecie doros?ych (grzecznie zwraca si? do innych, ust?puje osobom starszym miejsca w autobusie, podaje upuszczony przedmiot itp.);

2)wie, ?e nie mo?na d??y? do zaspokojenia swoich pragnie? kosztem innych; nie niszczy otoczenia;

3)zdaje sobie spraw? z tego, jak wa?na jest prawdomwno??, stara si? przeciwstawia? k?amstwu i obmowie;

4)wie, ?e nie wolno zabiera? cudzej w?asno?ci bez pozwolenia, pami?ta o oddawaniu po?yczonych rzeczy i nie niszczy ich;

5)niesie pomoc potrzebuj?cym, tak?e w sytuacjach codziennych;

6)wie, ?e ludzie ?yj? w r?nych warunkach i dlatego nie nale?y chwali? si? bogactwem ani nie nale?y dokucza? dzieciom, ktre wychowuj? si? w trudniejszych warunkach.